De belevingswereld tussen veiligheid en beweging in arbeidsmediation
Veiligheid klinkt als een vanzelfsprekend uitgangspunt, ook in gesprekken binnen organisaties waar openheid en respect als vanzelfsprekend worden verondersteld en tegelijk zorgvuldig worden bewaakt in de manier waarop er met elkaar wordt gesproken.
Veel gesprekken laten zich vooraf al voorspellen. Er wordt zorgvuldig gesproken en rekening gehouden met elkaar. Wat gezegd wordt, past binnen de context. Wat botst, blijft vaak net buiten beeld, alsof het gesprek precies weet waar het wel en niet mag komen.
Het gesprek blijft in vorm, maar de beweging blijft uit. En misschien nog wel het meest verraderlijke: het voelt kloppend, terwijl er intussen weinig gebeurd.
Woorden die verbinden en het gesprek vervagen
In veel gesprekken wordt gesproken in begrippen die direct herkenning oproepen. Veiligheid, openheid, weerbaarheid en veerkracht geven richting en zorgen voor een gedeelde taal.
Tegelijkertijd blijft vaak onbesproken wat er concreet mee bedoeld wordt. Daardoor kan hetzelfde woord voor ieder iets anders betekenen, zonder dat dat zichtbaar wordt.
“Het gesprek moet wel veilig blijven.”
“Ik verwacht openheid en flexibiliteit.”
“Dit vraagt weerbaarheid en veerkracht.”
Als het gesprek stroever wordt, verschuift de taal vaak mee. Bovenstaande begrippen worden groter en abstracter, terwijl het concrete verdwijnt op het moment dat het spannend wordt.
Op zulke momenten richt het gesprek zich vaak op wat passend is om te zeggen, waardoor er weinig ruimte ontstaat voor wat nog niet goed onder woorden te brengen is.
Het geeft houvast.
En het houdt het gesprek precies waar het al was.
De paradox van het goede gesprek
Het goede gesprek biedt ruimte. En in die ruimte blijft in ieder verhaal stevig staan.
Er wordt geluisterd, bevestigd en begrepen. Dat zorgt voor erkenning, maar laat ook weinig noodzaak ontstaan om het eigen perspectief te onderzoeken of te verplaatsen.
Wat zich tussen mensen afspeelt, verdwijnt naar de achtergrond.
Weerbaarheid helpt om het eigen verhaal vast te houden als het onder druk komt te staan. Tegelijkertijd beschermt het meer dan alleen een standpunt; het bewaakt ook het beeld dat iemand van zichzelf heeft in deze situatie.
Veerkracht ontstaat in de ruimte die daarnaast kan ontstaan. Een moment waarin er iets naast het eigen verhaal mag bestaan, zonder dat het direct hoeft te kloppen of opgelost te worden.
Die ruimte is er vaak wel.
Maar wordt niet altijd benut.
Het patroon dat zichzelf blijft herhalen
Wat aan tafel gebeurt, begint zelden daar. Onderweg wordt al nagedacht over wat er gezegd moet worden en ontstaat er een beeld van de ander en van het gesprek dat gaat komen.
In die voorbereiding vormt zich niet alleen de inhoud, maar ook de positie. Wat wil ik duidelijk maken, waar ligt mijn grens en wat verwacht ik van de ander?
Als het gesprek begint, sluit het daar naadloos op aan. De eerste woorden brengen weinig nieuws, maar bevestigen vooral wat al aanwezig en wellicht bekend was.
Reacties grijpen in elkaar. Voorzichtigheid wordt ervaren als terughoudendheid, directheid als druk. Beide reacties hebben hun eigen logica en juist daardoor blijven ze zich herhalen.
Het gesprek voelt als beweging.
Maar blijft herkenbaar hetzelfde.
Waar mediation het verschil maakt
Soms wordt het gesprek zelf een vorm van veiligheid. De toon blijft respectvol, er wordt geluisterd en ruimte gegeven, waardoor het gesprek klopt terwijl er weinig verandert.
“Ik begrijp wat je zegt.”
“Ik hoor je.”
“Ik zie ook jouw kant.”
Zinnen die verbinden en het gesprek soepel houden, terwijl het moment waarop het spannend wordt nauwelijks wordt aangeraakt.
Door het gesprek even stil te zetten, ontstaat er een ander perspectief. Wat voor de deelnemers onderdeel is van het gesprek, wordt zichtbaar als iets wat zich herhaalt.
“Hoeveel van dit gesprek is nog open… en hoeveel is al standpunt?”
“Wat weten jullie allebei al… maar wordt nog niet hardop gezegd?”
Als dat zichtbaar wordt, verandert wat woorden doen. Wat eerst vanzelf ging, wordt iets dat even stilvalt, waardoor er ruimte ontstaat om te merken wat er eigenlijk gebeurt.
Tot slot
Misschien zit de vraag niet alleen in hoe een gesprek veilig blijft, maar ook in wat er gebeurt wanneer veiligheid ervoor zorgt dat niets echt hoeft te veranderen.
Wanneer werd een gesprek voor jou zorgvuldig gevoerd, maar bleef alles precies zoals het was?
Beweging lijkt soms pas te ontstaan op het moment dat zichtbaar wordt wat al die tijd hetzelfde bleef.
